پرونده‌ی ۰۱ · مواجهه با رضا عبده

بایگانBye-Gones

تاریخ‌ها
۲۹ و ۳۰ مرداد ۱۴۰۵
محل برگزاری
خانه هنر فروردین، تهران
کیوریتور
حجت سلیمی، مریم لشکری
مجموعه
از سری رویدادهای تئاتر سایه →

«بایگان: پرونده‌ی ۰۱ — مواجهه با رضا عبده» طی دو روز و در قالب چهار مواجهه شکل گرفت؛ میان میانجی‌گری دیجیتال، مستندات اجرا، گفت‌وگو، مواد آرشیوی و چیدمان فضایی.

مواد آرشیوی و متن پروجکت‌شده در چیدمان ویدئویی، مواجهه‌ی چهارم.
مواجهه‌ی چهارم / چیدمان ویدئویی. عکس: یکتا توکلی، کسری کریمی

در مرکز پروژه یک پرسش قرار داشت: از یک اجرای زنده، پس از پایانش چه باقی می‌ماند؟ و آیا می‌توان از میان این باقی‌مانده‌ها، چیزی را دوباره فعال کرد؟

بیشتر درباره‌ی مواجهه‌ها

مواجهه‌ی اول — پیش از رسیدن

رویداد پیش از رسیدن مخاطب به فضا آغاز شد. پس از ثبت‌نام از طریق بات تلگرام پروژه، هر مخاطب بسته به لحظه‌ی نهایی‌شدن ثبت‌نام وارد مواجهه‌ی اول می‌شد. در طول این فرآیند، بات در فاصله‌های زمانی مختلف هشت پیام برای مخاطب ارسال می‌کرد؛ پیام‌هایی شامل موادی مرتبط با رویداد و چارچوب کیوریتوری آن.

بنابراین ورود به «بایگان» نه از آستانه‌ی فیزیکی فضا، بلکه با یک مواجهه‌ی دیجیتالِ زمان‌بندی‌شده پیش از رسیدن به آن آغاز می‌شد.

مواجهه‌ی دوم — The Hip-Hop Waltz of Eurydice

در مواجهه‌ی دوم، مخاطبان وارد فضایی شدند که در آن فیلم‌تئاتر The Hip-Hop Waltz of Eurydice اثر رضا عبده روی چند سطح پروجکت می‌شد. مخاطبان آزاد بودند در فضا حرکت کنند و جایگاه خود را نسبت به اثر انتخاب کنند.

این فیلم‌تئاتر با زیرنویس فارسی تهیه‌شده توسط تئاتر سایه نمایش داده شد. ترجمه و زیرنویس با رجوع دقیق به متن اصلی نمایشنامه انجام شده بود و یکی از نخستین متریال‌های تولیدشده برای پروژه‌ی «بایگان» محسوب می‌شد.

مواجهه‌ی سوم — گفت‌وگو

مواجهه‌ی سوم با مقدمه‌ای کوتاه از سوی کیوریتورها، حجت سلیمی و مریم لشکری، آغاز شد و با گفت‌وگویی پیرامون پرسش‌های مرکزی پروژه ادامه یافت. مهمانان این گفت‌وگو عبارت بودند از: امیر راد، سارا رسولی‌نژاد، اوستا محمودوند، محسن خدری و هدیه احمدی.

گفت‌وگو به‌تدریج به تعاملی باز با مخاطبان گسترش یافت و به اجرا، ناپدیدشدن، مستندسازی، حافظه و امکان فعال‌کردن آنچه پس از پایان اجرا باقی می‌ماند پرداخت. در این مواجهه، مخاطبان همچنین با مجموعه‌ای از مواد آرشیوی و انتشارات مستقل مواجه شدند.

مواجهه‌ی چهارم — چیدمان ویدئویی

با اولین قدم در این هزارتو، بدل به ارفئوسی می‌شوی که به دنیای بازمانده‌ها قدم می‌گذارد.

اجازه‌ی نگاه‌کردن به پشت سر را نداری، اما گذشته چشم از تو برنمی‌دارد.

تصویر، ردی از لحظه به جا می‌گذارد. صدا از بدن جدا می‌شود. و اجرا، در تکه‌ها پراکنده.

بازگشت به گذشته ناممکن است. اما شاید بتوان دوباره از میان بازمانده‌هایش عبور کرد.

مواجهه‌ی چهارم تلاشی بود برای به اجرا درآوردن ایده‌ی مرکزی «بایگان» در فضا: آرشیو نه صرفاً به‌عنوان سندی از چیزی که از میان رفته، بلکه به‌مثابه ماده‌ای که می‌توان وارد آن شد، از میانش گذشت، دوباره چیدمانش کرد و در اکنون تجربه‌اش کرد.

آثار ویدئویی Adam Soch مواد اصلی این چیدمان را تشکیل می‌دادند. این آثار با رضایت هنرمند، برای نخستین بار در تهران به نمایش درآمدند.

این ویدئوها در اصل به‌عنوان مواد خام برای رضا عبده تولید شده و در اختیار او قرار گرفته بودند. عبده بخش‌هایی از آن‌ها را انتخاب و در چند اجرای خود به کار گرفت: The Hip-Hop Waltz of Eurydice، Bogeyman، Tight Right White و The Law of Remains.

چیدمان به‌جای تلاش برای بازسازی اجراهای عبده، به بخشی از مواد تصویری بازمی‌گشت که پیرامون و درون آن اجراها وجود داشتند. این تکه‌ها، پراکنده میان مانیتورها، پروجکشن‌ها و سطوح مختلف، محیطی را شکل می‌دادند که مخاطب می‌توانست به‌صورت فیزیکی در آن حرکت کند.

چیدمان با این تصاویر باقی‌مانده نه به‌عنوان مسیری برای بازگشت به اجرای اصلی، بلکه به‌مثابه بازمانده‌هایی با حضور مادی و زمانیِ خودشان برخورد می‌کرد؛ تکه‌هایی که قادرند در اکنون مواجهه‌ای دیگر ایجاد کنند.

در پایان هزارتو، مخاطبان با بازچاپ زین اصلی مرتبط با اجرای سال ۱۹۹۰ The Hip-Hop Waltz of Eurydice مواجه می‌شدند. این زین با رضایت صاحبان اثر بازتولید و به‌عنوان یکی دیگر از مواد باقی‌مانده از اثر در اختیار مخاطبان قرار گرفت.

عوامل

کیوریت و طراحی فضا
حجت سلیمی، مریم لشکری
طراحی صحنه
بهار میرطاووسی
مشاور اجرایی صحنه
مهربد امیدی‌پور
دستیاران صحنه
آیدا آقاسی، سعید کنعانیان
چیدمان ویدئو
اِل شکاری، حجت سلیمی
مپینگ
ژاله ابوطالبیان
طراحی پوستر
علی ثابتی
دستیار و برنامه‌ریز
سارا مقدس
طراحی و توسعه‌ی بات تلگرام
حجت سلیمی
عکاسی و مستندسازی ویدئویی
یکتا توکلی، کسری کریمی
بازچاپ زین
Tuts Archive

با تشکر از Adam Soch، نگار عظیمی، Tiffany Malakouti، مهدی مشهور، حسین سلیمی و خانه هنر فروردین.

ارائه‌ای مبسوط‌تر و آرشیوی از پروژه به‌زودی منتشر خواهد شد.